Waarom we tegenwoordig zo graag betekenisvol werk willen.

En hoe doe je dat, werken vanuit je purpose?

We willen tegenwoordig niet alleen genoeg geld verdienen om een hypotheek te krijgen (en flink te overbieden op een te kleine woning). We willen ook betekenisvol werk. Door het thuiswerken werden we meer dan ooit geconfronteerd met de vraag: doet deze baan er eigenlijk wel toe? En is het nog écht leuk werk, zonder collega’s om ons heen? Daarom: een zoektocht naar betekenisvol werk, oftewel werken vanuit purpose.

Door: Yasmine Esser

Hoe vaak ontmoet je vandaag de dag nog iemand die veertig jaar bij hetzelfde bedrijf werkt? Voor de generatie geboren in de jaren vijftig of zestig was dat heel normaal. Deze werknemers waren loyaal aan een bedrijf. Misschien vonden ze hun werk helemaal niet leuk of nuttig, maar dat deed er niet zoveel toe.

Millennials daarentegen wisselen veel vaker van baan. Plezier en persoonlijke ontwikkeling staan voor deze generatie in het werk voorop, bleek in 2019 uit onderzoek van Deloitte. Bovendien moet het werk niet alleen leuk zijn, het moet ook zinvol zijn. Voldoet een baan daar niet aan, dan is het tijd voor iets anders.

Luxeprobleem
Waar komt die behoefte aan betekenisvol werk vandaan? Hoogleraar economie Robert Dur van de Erasmus Universiteit Rotterdam bestudeerde data van 19.000 werknemers, die in de periode van 1973 tot 2014 vermeldden wat ze belangrijk vonden in hun werk. Van zingeving en inkomen tot werkuren, kans op promotie en baanzekerheid.

Een opvallende conclusie in het onderzoek van de hoogleraar: we vinden zingeving vooral belangrijk als het economisch goed gaat. Tijdens een economische crisis kiezen we juist massaal voor het geld.

Onze huidige behoefte aan leuk en zinvol werk, lijkt dus vooral te zijn ontstaan doordat we het zo goed hebben. Dat beaamt ook Wouter Bakker, purpose expert en commercieel directeur bij GoodUp (GoodUp helpt bedrijven om hun maatschappelijke missie te vinden en daadwerkelijk te activeren).

Quote Start

“Tijdens de lockdown waren we meer dan ooit in de natuur en hadden we meer tijd om na te denken over wat er écht belangrijk is in ons leven.”

Quote End

Hij verklaart de opkomst van betekenisvol werk door het feit dat we het tegenwoordig erg goed voor elkaar hebben. De meeste mensen op de wereld werken immers gewoon om hun rekeningen te betalen. “Dat we meer betekenis zoeken in ons werk is een logisch gevolg van dat we het, in de regel, want er zijn ook veel mensen die het moeilijk hebben in Nederland, zo goed voor elkaar hebben. Hierdoor zijn de onderste lagen van de piramide van Maslow – de basisbehoeften – in orde. Bovenin deze piramide staat zelfontplooiing en dat is waar veel werknemers in deze tijd naar op zoek zijn”, zegt hij tegen Qey. “Als je de bovenkant van de piramide bereikt, maar merkt dat je je niet gelukkig voelt, dan start de zoektocht naar meer betekenis.”

De laatste tijd zoeken steeds meer mensen naar betekenis in hun werk, denkt Bakker. “Maatschappelijke problemen om ons heen zijn zichtbaarder en daardoor urgenter geworden voor meer mensen. Dat komt door het toegenomen bewustzijn wat betreft klimaatuitdagingen en inclusiviteit.”

Ook de pandemie doet een duit in het zakje. Tijdens de lockdown waren we meer dan ooit in de natuur en hadden we meer tijd om na te denken over wat er écht belangrijk is in ons leven. “Voor veel mensen zijn de gezelligheid van kantoor en de connectie met collega’s belangrijke redenen om ergens te werken. Door het thuiswerken zijn zij erachter gekomen dat ze hun werk inhoudelijk eigenlijk helemaal niet zo zinvol vonden. Ik zie dit als iets positiefs, want dan gaan meer mensen op zoek gegaan naar waar hun passie wél ligt en worden we uiteindelijk veel gelukkiger met elkaar.”

Purpose is belangrijker dan geld
Hoewel we door de pandemie en het thuiswerken meer dan ooit nadenken of we geen bullshitbaan hebben, is werken vanuit purpose niet iets van de afgelopen tijd. In 2018 schreef Harvard Business Review al dat mensen zich graag betekenisvol voelen in hun baan. Het gevoel dat je werk ertoe doet, is zelfs belangrijker dan het salaris, bleek uit onderzoek dat werd uitgevoerd onder 2.285 Amerikanen die werkzaam waren in 26 verschillende sectoren en verschillende salarisniveaus hadden. Sterker nog, 9 van de 10 respondenten wilden salaris inleveren voor een baan met meer impact.

Volgens motivatiedeskundige Daniel Pink, zijn er drie factoren die bepalen hoe blij je bent met je baan: autonomie, de mogelijkheid om te groeien én zingeving. Hij schreef er een boek over, Drive. De verrassende waarheid over wat ons motiveert (2016) – gebaseerd op vijftig jaar wetenschappelijk onderzoek naar menselijk gedrag en motivatie. Zingeving, of purpose, is het verlangen om iets te doen in dienst van iets dat groter is dan het eigen ik. Werknemers willen meer dan een salaris, want dat kunnen ze overal krijgen. Ze willen werk dat ertoe doet, dat ergens aan bijdraagt.

Quote Start

“Er zijn drie factoren die bepalen hoe blij je bent met je baan: autonomie, de mogelijkheid om te groeien én zingeving.”

Quote End

Bijdragen aan de maatschappij?
Maar wat is precies zinvol werk? Volgens de Britse journalist Rebecca Seal denken veel mensen dat alleen banen in de publieke sector, zoals de zorg en het onderwijs, betekenisvol zijn, schrijft ze in haar boek Solo. Werken als zelfstandige (zonder gek te worden) (2020).

Toch hoef je echt niet je baan als marketingmanager bij een lifestyle merk aan de wilgen te hangen om je te laten omscholen naar verpleegkundige. Werken in de zorg hoeft namelijk niet jóuw purpose te zijn. “'Voor elke baan die er bestaat, is er wel iemand die hem betekenisvol vindt”, schrijft ze.

Zelf groeide ze op als dochter van sociale hulpverleners en dacht ze om die reden jarenlang dat ze bij de VN wilde werken. Ze studeerde aan de London School of Economics en daarna Internationale Betrekkingen. Maar toen ze na een lange, stressvolle periode eens goed nadacht, ontdekte ze dat ze het saai vond. Het was doodvermoeiend en ze deed voortdurend dingen die ze niet echt wilde doen, maar waarvan ze dacht dat ze ze moest doen.

“Geen enkele baan is inherent betekenisvol – ook niet liefdadigheidswerk of werk in de verpleging of geneeskunde”, schrijft ze. “We kunnen onszelf niet dwingen om betekenis te vinden in werk dat voor ons als individu niet betekenisvol is. Ik zou een verschrikkelijke, doodsbange dokter zijn, ik zou een belabberde mensenrechtenadvocaat zijn.”

Je purpose ontdekken
Hoe ontdek je dan wat voor jou betekenisvol werk is? Lizette van Loenen (28) vond haar purpose tijdens haar werk als human interest journalist bij een grote krant. Ooit was het haar droombaan om mensen te interviewen over ingrijpende levensgebeurtenissen en daar een mooi verhaal over te schrijven. “Maar toen ik door corona thuis moest werken, werd het heel duidelijk dat de baan niet meer bij me paste”, vertelt ze aan Qey. “Dag in dag uit zonder gezellige collega's, niet meer op pad voor interviews. Mijn baan voelde alsof ik een robot was geworden.”

Zonder de gezelligheid van collega’s, vond ze haar baan een stuk minder leuk. Ze ontdekte dat ze meer wilde dan alleen een artikel schrijven over mensen met heftige levensverhalen, ze wilde mensen helpen bij hun problemen. Middenin coronatijd nam ze ontslag. “Ik voelde op een gegeven moment zoveel weerstand, ik wilde het niet meer. Collega’s, vrienden en familieleden raadden het me af om mijn baan op te zeggen. Ze vonden het onverstandig en zeiden dat het slimmer was te wachten tot de pandemie voorbij was. Maar ik kon niet anders dan mijn hart volgen. Voor mij voelde de tijd rijp. Ik dacht: jammer van corona, maar ik laat me niet tegenhouden.”

Wat ze wél waardevol vond aan haar werk waren de gesprekken met mensen. Hierdoor ontdekte ze dan ook uiteindelijk haar echte purpose. “Mensen voelen zich veilig bij mij, ze vertellen me gemakkelijk hun levensverhaal. Ik merkte dat ik van nature oordeelloos tegenover iemand kan zitten”, vertelt ze. “Ik wilde daarom meer dan alleen hun verhaal opschrijven. Ik voelde heel sterk dat ik nog meer de diepte in wilde en ze daadwerkelijk wilde begeleiden bij hun problemen.”

Inmiddels heeft ze verschillende coaching opleidingen afgerond en is ze haar eigen praktijk gestart. Hoe ze nu haar purpose zou omschrijven? “Mijn purpose is om vrouwen bewust te maken van hun eigen kracht. Want daarmee kunnen ze alles bereiken wat ze maar willen. Ik geloof dat dat in ieder mens zit, alleen dat het wordt overschaduwd door belemmerende overtuigingen, trauma's, negativiteit en patronen.”

Nu ze werk doet dat voor haar betekenisvol is, voelt ze zich een stuk gelukkiger en energieker. “Ik heb nooit eerder meegemaakt dat ik juist energie krijg van mijn werk. Daardoor weet ik dat ik mijn purpose heb gevonden. Ik voel ook heel sterk dat dit het is, ik denk niet na over een volgende baan, ik heb geen enkele twijfel.'”

Quote Start

“ Werkgeluk is belangrijk, maar het is ook gezond niet alléén gelukkig te zijn door het werk.”

Quote End

Sleutel aan je baan
Lizette gooide het roer om, maar er zijn ook minder drastische manieren om betekenisvol werk te doen. Zo kun je proberen weer zingeving te vinden in het werk dat je al hebt, zegt organisatiepsycholoog Adam Grant in zijn TED-podcast How to make work not suck.

Voor veel werknemers is het namelijk mogelijk om aan hun baan te sleutelen. Dit wordt ook wel job crafting of baan boetseren genoemd en werd begin deze eeuw ontwikkeld door de Amerikaanse organisatiepsychologen Jane E. Dutton en Amy Wrzesniewski. Het gaat er bij job crafting om dat je – binnen je bestaande functieomschrijving – sleutelt aan je taken, om zo de betekenis in je werk terug te vinden.

Pak nu bijvoorbeeld eens pen en papier en schrijf op welke aspecten van het werk je het gelukkigst maken. Onthoud: het hoeft niet iets te zijn wat andere mensen helpt, maar het mag natuurlijk wel. Kies dan twee van die activiteiten en bedenk hoe die een grotere rol in je werkleven kunnen spelen.

Vind je nog steeds van jezelf dat je dienstbaarder mag zijn en wil je anderen helpen? Bedenk dan of je een mentor kunt zijn voor jongere collega's of stagiaires kunt opleiden. Anderen helpen in hun carrière kan net zo goed betekenisvol zijn.

Vind betekenis buiten je werk
Tot slot hoef je natuurlijk niet alle zingeving van het leven uit je werk te halen. Betekenisvol werk doen, maakt je gelukkiger, energieker en minder vatbaar voor een burn-out, maar dat betekent niet dat werk het enige is dat ertoe doet. Werkgeluk is belangrijk, maar het is ook gezond niet alléén gelukkig te zijn door het werk .